Scientoloji
Added 2022-01-13 10:00:02 +0000 UTC5 Kasım 2009
Gazetelerde çıktı, Fransız mahkemesi “Scientoloji tarikatinin” dolandırıcılık yaptığına hükmetmiş. Eder, kendi bileceği iş. Ama bu nesnenin İngilizcesi Scientology, /sayıntalıci/ okunur. Fransızcası Scientologie’dir, uyarlamasının /siyantoloji/ olması gerekir. Peki “scientoloji” nedir?
Tahlil edelim: A) Türkçede 1980’lerin ortasından beri yerleşik usul gereği İngilizce kelimeler orijinal imlayla alınır, fonetik imlaya uydurulmaz. Brownie olur, network olur, ama bıravni ve netvörk olmaz. B) Ama +loji eki Türkçede yaklaşık 120 yıldan beri yerleşiktir; sosyoloji, seksoloji, filoloji bir sürü örneği vardır; dolayısıyla şiddetli bir “analojik baskı” uygular. Gariban ajans muhabiri ne yapsın? İki kuralı birden uygular, ortaya ne kuş ne deve, acayip bir şey çıkar.
Bana sorsalar ben bilimbilim yahut daha iyisi ilimbilim derdim. Science bilim, +logy de bilim demek, tam tercümesi budur. Olayın özündeki absürtlüğü yansıtmak açısından da uygun.
Bu scientology şeyini 1950’lerde Reverend Ron Hubbard adlı bir zatı muhterem çıkarmış. Biraz reenkarnasyon, biraz galaktik konfederasyon, biraz “kişisel gelişim” ve psikoloji içeren, tam Çağdaş Yaşama uygun bir inanç ve ibadet sistemi. Amerikan yasaları izin verdiği için Hubbard bu şeyi yeni bir din olarak tescil ettirmiş; dolayısıyla 1. kendisi peygamberlik mertebesine ulaşmış, 2. federal ve yerel vergilerden muaf olmuş.
Ama Avrupa Amerika’dan daha muhafazakâr bir kıta. Hele Fransa, devletin gözetim ve denetimi dışındaki dinlere pek sıcak bakmayan Laik bir ülke. O yüzden orada Hz. Ron’un dini din değil dolandırıcılık sayılıyor.
